کدر شدن آب استخر نه تنها میتواند بهداشت و سلامت شناگران را به خطر بیاندازد، بلکه حفظ ایمنی افراد را نیز با چالش روبرو میکند. زمانی که آب استخر شفافیت خود را از دست میدهد و کف آن قابل مشاهده نیست، توانایی ناجیان غریق برای نظارت کامل و واکنش بهموقع در مواقع اضطراری به شدت مختل میشود. علاوه بر این، کدر شدن آب استخر با کاهش زیبایی ظاهری و تداخل در عملکرد مواد ضدعفونیکننده، تجربه کلی حضور در استخر را ناخوشایند میسازد. بنابراین درک دلایل کدر شدن آب استخر و یافتن راهحلهای مؤثر رفع آن، گامی اساسی در جهت حفظ استخرهایی ایمن و شفاف است.
چرا آب استخر کدر میشود؟ دلایل کدر شدن و تغییر رنگ آب استخر
اولین و مهمترین گام پس از مشاهده کدورت در آب استخر، پیدا کردن علت آن است. کدر شدن آب استخر معمولا به اختلال در یکی از عوامل کلیدی نگهداری استخر، یعنی گردش آب، فیلتراسیون یا تعادل شیمیایی، بازمیگردد. برای رفع این مشکل و جلوگیری از پیامدهای ناخواسته مانند تغییر رنگ آب، لازم است ریشهیابی دقیق انجام شود. به طور کلی، دلایل کدر شدن آب استخر به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
- عوامل شیمیایی
- عوامل فیزیکی
- عوامل محیطی
درک این عوامل، حیاتیترین گام برای بازیابی شفافیت و تضمین سلامت آب استخر شما خواهد بود.
کدر شدن آب استخر؛ بررسی عوامل شیمیایی
- کاهش سطح کلر آزاد: یکی از رایجترین دلایل کدر شدن آب استخر، کاهش کلر آزاد و افزایش کلر ترکیبی (کلرآمین) است. کلرآمینها موجب ایجاد بوی نامطبوع، تغییر رنگ آب و کاهش توان ضدعفونیکننده استخر میشوند و زمینه رشد باکتریها و جلبکها را فراهم میکنند. بنابراین در زمان مشاهده کدورت آب استخر، معمولا اولین اقدام سنجش دقیق میزان کلر آزاد و کلر ترکیبی است.
– کلر آزاد: میزان استاندارد کلر آزاد بین ۱ تا ۳ ppm است. اگر کلر آزاد از این محدوده کمتر باشد، نشاندهنده ناکافی بودن قدرت ضدعفونیکنندگی آب است.
-کلر ترکیبی (کلرآمین): سطح ایدهآل کلر ترکیبی براساس استاندارد، باید کمتر از ۰.۴ ppm باشد. غلظت بیشتر از ۰.۴ ppm کلرآمین، مستقیماً با کدورت و بوی نامطبوع آب مرتبط است.
- نامتعادل بودن شیمیایی آب: محدوده مطلوب pH بین ۷.۲ تا ۷.۸ گزارش شده است. بالا رفتن این مقدار از محدوده تعیین شده موجب اشباع شدن آب با مواد معدنی و در نتیجه کدر شدن آب استخر میشود. همچنین میزان قلیایی بودن آب در بازه ۸۰ تا ۱۵۰ ppm توصیه میشود و افزایش آن منجر به رسوب بیشتر ذرات در آب و کدورت آب خواهد شد. سختی آب نیز یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار بر شفافیت آن است، محدوده قابل قبول سختی آب یا کلسیم بین ۱۰۰-۶۰۰ ppm میباشد و احتمال رسوب مواد معدنی در آب با سختی بیشتر از ۶۰۰ ppm بسیار زیاد است.
- بالا رفتن دمای آب: دمای مطلوب برای آب استخر، بازهای بین ۲۶ تا ۲۸ درجه سانتیگراد (معادل ۷۸ تا ۸۲ درجه فارنهایت) را شامل میشود. در فصل تابستان با افزایش دما، ظرفیت آب برای حل کردن کلسیم کاهش یافته و این امر به رسوبگذاری ذرات در آب دامن میزند، که نتیجه نهایی آن کاهش شفافیت آب استخر خواهد بود.
- غلظت مواد ضدعفونی کننده: غلظت مواد ضدعفونیکننده بر شفافیت آب استخر تأثیر مستقیم میگذارد. هرچند این مواد مستقیماً بر تعادل شیمیایی آب اثرگذار نیستند، اما حتی کمبود جزئی آنها میتواند منجر به کدر شدن آب استخر و ایجاد محیطی مساعد برای رشد میکروارگانیسمها شود. استفاده نامتعادل از موادی مانند سیانوریک اسید و مقادیر بالای آمونیاک در آب استخر نیز میتواند به طور غیرمستقیم باعث کدر شدن آب استخر شود.
کدر شدن آب استخر؛ بررسی عوامل فیزیکی
اختلال در فرآیند فیلتراسیون یا تصفیه آب استخر یکی از مهمترین دلایل کدر شدن آب استخر است. عوامل زیادی میتواند بر اثر بخشی سیستم فیلتراسیون تاثیر بگذارد.
- اختلال در عملکرد فیلتر: با گذشت زمان و عبور آب از فیلتر، ذرات معلق ریز در حفرههای آن انباشته شده و به تدریج مسیر عبور آب را تنگتر میکنند. این امر موجب افزایش مقاومت و فشار کاری و کاهش نرخ جریان شده که در نهایت منجر به کدر شدن آب استخر میشود.
- کمکاری پمپ: معمولا توصیه میشود پمپ استخر بین ۸ تا ۱۲ ساعت در شبانهروز کار کند، کم بودن زمان فعالیت پمپ و اختلال در عملکرد آن میتواند کدورت آب استخر را به دنبال داشته باشد.
کدر شدن آب استخر؛ بررسی عوامل محیطی
- رشد جلبکها: معمولا سه نوع جلبک در استخرها رشد میکنند که موجب تغییر رنگ آب استخر میشوند: جلبک سبز (متداولترین نوع جلبک)، جلبک زرد یا خردلی (معمولا به رنگ قهوهای دیده میشود)، و در نهایت جلبک سیاه (مقاومترین نوع جلبک). از جمله عوامل موثر در رشد جلبکها نور خورشید، دمای بالای آب، وجود نقاط مرده در استخر و پایین بودن غلظت کلر آزاد در آب است. در مقاله دلایل سبز شدن آب استخر به بررسی این عارضه بیشتر میپردازیم.
- وجود فلزات در آب: منگنز باعث میشود رنگ آب به سمت قهوهای، ارغوانی یا سیاه تمایل پیدا کند. مس رنگ آب را سبز مایل به آبی میکند و آهن موجب ایجاد رنگ قهوهای مایل به قرمز میشود.
- آلودگیهای محیط: آلودگیهای مختلفی مانند گرد و غبار و ذرات گیاهان، فضولات پرندگان، و گل و لای ناشی از بارش یا باد وجود دارند که همگی باعث افت کیفیت و شفافیت آب میشوند. همچنین ورود آبهای آلوده از اطراف یا بارندگی میتواند میزان ناخالصیها را افزایش دهد. به علاوه، استفاده زیاد از استخر و حضور همزمان تعداد زیاد شناگران نیز با ورود ذرات پوست، مو و مواد آرایشی، بار آلودگی را بیشتر میکند.
روشهای رفع کدری آب استخر
پس از بررسی دقیق و ریشهیابی علل کدر شدن آب استخر یا تغییر رنگ آن، نوبت به انتخاب راهکار مناسب برای رفع این مشکل میرسد. بر اساس اینکه کدام عامل سبب کدورت آب استخر شده است، راهحل متناسب با هر عامل در ادامه ارائه میشود.
- تنظیم سطح کلر آزاد و کلر ترکیبی: برای ایجاد تعادل بین کلر آزاد و ترکیبی در آب استخر، باید به استخر شوک بدهید. شوک دادن به استخر یعنی افزودن ناگهانی مقدار زیادی کلر، پتاسیم مونو پرسولفات یا برم به آب استخر، که باعث حذف باکتریها، جلبکها و سایر آلایندهها خواهد شد. دقت کنید که پس از انجام شوک کلر تا زمانی که غلظت کلر در آب به ۲ تا ۴ ppm نرسیده، شناگران نباید وارد آب شوند. برای آشنایی بیشتر با روش شوک کلر و اصول انجام آن میتوانید این مقاله را مطالعه کنید.
- برقراری تعادل شیمیایی در آب: برای کاهش pH و قلیایی بودن آب میتوان از موادی مانند بیسولفات سدیم، اسید سولفوریک و هیدروکلریک اسید استفاده کرد. همچنین برای ایجاد تعادل شیمیایی و کاهش سختی آب، بهتر است درصدی از آب قدیمی استخر با آب تازه تعویض شود. اگر دائما سختی کلسیم بیش از حد معمول باشد، توصیه میشود مواد ضدعفونی کننده با پایه کلسیم با مواد برپایه سدیم جایگزین شوند.
- اطمینان از عملکرد صحیح سیستم فیلتراسیون: پمپ استخر نقش مهمی در به گردش درآوردن آب دارد، بنابراین اطمینان از سلامت پمپ، زمان کافی روشن بودن آن و پاکسازی مداوم صافی ورودی پمپ تاثیر بسزایی در عملکرد آن دارد. همچنین صرف نظر از نوع فیلتری که در سیستم تصفیه استفاده میشود، فیلترها باید بهصورت دورهای تمیز شوند. تمیز کردن فیلترهای شنی و دیاتومی به روش بکواش یا پسشویی انجام میشود. برای اطلاع از نحوه کار سیستم بک واش پیشنهاد میشود اینجا را بخوانید.
- از بین بردن جلبکها: علاوه بر شوک کلر، روشهای دیگری مانند استفاده از سمهای گیاهی و مواد ضدجلبک، برای ازبین بردن جلبکها و جلوگیری از رشد مجدد آنها وجود دارد. در انتخاب سمهای گیاهی دقت کنید که محصول مورد استفاده با نوع جلبکی که در استخر رشد کرده همخوانی داشته باشد. همچنین توجه به این نکته ضروری است که بعضی از سمهای گیاهی فقط برای جلوگیری از رشد جلبکها هستند، برخی برای حذف آنها و بعضی دیگر هر دو قابلیت را باهم دارند.
- استفاده از مواد زلالکننده: این مواد باعث چسبیدن ذرات ریز معلق در آب شده و به جمعآوری سریعتر و راحتتر آلایندهها کمک میکنند. بهطور کلی مواد زلالکننده به سه دسته مواد لختهکننده (Flocculants)، عوامل منزویکننده (Sequestering agents) و عوامل کیلیتساز (Chelating agents) تقسیم میشوند. سولفات مس یا کات کبود یکی از این شفافکننده هاست که معمولا باید پس از گذشت حدود ۱۰ ساعت از شوک کلر به آب استخر اضافه شود. سولفات آلومینیوم یا زاج سفید نیز یک منعقدکننده است که با تهنشین کردن ذرات معلق به شفافیت آب استخر کمک میکند. همچنین این مواد با لخته کردن ذرات ریز فلزات، از تغییر رنگ آب استخر جلوگیری میکنند.
- پاکسازی کف و دیواره استخر: در کنار روشهای بالا برای رفع کدورت آب استخر، همواره لازم است جهت تمیزکاری کف و دیوارههای استخر با روشهای اصولی اقدام کنید. کفگیری سطح آب، برس زدن دیوارهها و جاروکشی کف استخر از مهمترین اقدامات پاکسازی فیزیکی آن است. همچنین میتوانید از مقاله ۵ مرحله اصلی در تمیز کردن استخر، برای آشنایی کامل با اصول تمیزکاری استخر بهره بگیرید.
چرا آب استخر کف میکند؟
کف کردن آب استخر، از جمله اتفاقات رایجی است که معمولا به دلیل برهم خوردن تعادل مواد قلیایی و محلول در آب بهوجود میآید. همچنین آب استخر ممکن است بر اثر استفاده از سموم گیاهی یا تغییرات ناگهانی pH کف کند.
چگونه کف روی سطح آب استخر را از بین ببریم؟
در این مواقع اضافه کردن چند قطره مواد کفزدا به آب و تکرار این فرآیند تا از بین رفتن کامل کف توصیه میشود. علاوه بر این راهکارهایی مانند ایجاد شوک کلر یا تعویض بخشی از آب استخر با آب تازه نیز میتواند مفید باشد.
دلایل ایجاد سرباره آب استخر؛ راه حل رفع آن
سربارهای که روی آب استخر تشکیل میشود معمولا ترکیبی از چربی پوست، کرمهای ضدآفتاب، شامپوها، و مواد آرایشی در کنار بار ناشی از حضور شناگران است. این خط کفمانند دور تا دور کاسه استخر را گرفته و اگرچه معمولا از لحاظ بهداشتی مضر نیست، جلوه ظاهری استخر را خراب میکند.
برای حل این مشکل میتوان از تجهیزات و مواد مناسب برای جمعآوری و از بین بردن سرباره استفاده کرد. همچنین دوش گرفتن شناگران پیش از ورود به استخر میتواند تا حد زیادی از بروز این مسئله جلوگیری کند.
سوالات متداول کدر شدن آب استخر و روش شفافسازی آب
- سریعترین راه رفع کدری آب استخر کدام است؟
همانطور که گفته شد، انتخاب راهکار برای رفع کدری استخر به علت ایجاد آن بستگی دارد و نمیتوان یک روش سریع برای همه استخرها پیشنهاد داد. اما بهطور متوسط بین ۱ تا ۲ روز طول میکشد تا استخر کاملا زلال شود.
- هر چند وقت یک بار باید به استخر شوک بدهیم؟
بهطور کلی تعیین بازه زمانی شوک دادن به استخر بستگی به عوامل مختلفی مانند شرایط محیطی و میزان استفاده از استخر دارد. اما معمولا توصیه میشود هر دو هفته یکبار یا پس از استفاده زیاد از استخر شوک کلر انجام شود.
- آیا میتوان کلر را مستقیما به آب اضافه کرد؟
خیر، اکیدا توصیه میکنیم پودر کلر مستقیم به استخر یا اسکیمر اضافه نشود؛ بهتر است آن را در یک سطل آب حل کرده و طی چند مرحله به آرامی به نقاط مختلف آب اضافه کنید. برای آشنایی بیشتر با روشهای شوک کلر مقاله انواع روشهای ضدعفونی استخر را مطالعه کنید.
- هر چند وقت یک بار باید کیفیت آب از لحاظ تعادل شیمیایی را چک کنیم؟
بهتر است میزان pH، قلیاییت و سختی آب، با استفاده از کیتهای سنجش شیمیایی آب یا دستگاههای تحلیلگر آب بهصورت هفتگی بررسی شود.
- چه زمانی باید جلبککش را به استخر اضافه کنیم؟
یک اشتباه رایج آن است که فقط در صورت مشاهده جلبک در استخر به آن جلبککش میزنند؛ در حالیکه استفاده از ضدجلبک بهصورت دورهای برای پیشگیری از رشد جلبک ضروری است.
